| ردیف | برداشت های تربیتی | اهداف(ساحت ها) | اصول تعلیم و تربیت |
| ۱ | معلم یک فرد پاسخگوست (وَ إِذا سَأَلَكَ) | خودشناسی و دیگرشناسی برای پاسخگویی مسئولانه به نیازها و محدودیتها با درک موقعیت خود و دیگران | اصل مسئولیتپذیری اصل الگوپذیری اصل تعامل (ناهمتراز) |
| ۲ | معلم باید همیشه آماده پاسخ به سوالات دانش آموزان را داشته باشد (وَ إِذا سَأَلَكَ ...فانی...): | تلاش پیوسته برای خودسازی و اصلاح دیگران از طریق مهار غرایز طبیعی، تعدیل تمایلات، تقویت اراده و خویشتنداری. | اصل استمرار اصل مسئولیتپذیری اصل هدفمندی |
| ۳ | . معلم باید آمادگی خود را برای پاسخگویی به صورت عمومی به مخاطبین اعلام نماید (قرآن آمادگی را عمومی اعلام کرد): | درک مناسب موقعیت اجتماعی و سیاسی خود و جامعه و مواجهه خردمندانه با تحولات اجتماعی و سیاسی بر اساس نظام معیار اسلامی به منظور ساختن آیندهای روشن. | اصل شفافیت اصل الگوپذیری اصل جامعنگری |
| ۴ | معلم باید فضایی دوستانه را فراهم کند تا دانشآموزان بتوانند به راحتی مشکلات و سوالات خود را مطرح کنند (تعبیر عبادی بنده من --عنی ... فانی): | توسعه آزادی و مرتبه وجودی خویش و دیگران در پرتو درک و اصلاح موقعیت اجتماعی خود و دیگران و کسب صفاتی جمعی نظیر احسان، مهرورزی، انصاف، خیرخواهی، بردباری و همدلی. | اصل مهرورزی اصل مدارا ورزی اصل تعامل (ناهمتراز) |
| ۵ | بین سوال و پاسخ نباید زیاد فاصله باشد (وَ إِذا سَأَلَكَ ...فانی...): | درک و کشف و تفسیر پدیدهها و رویدادهای طبیعی در جهت رمزگشایی و رمزگردانی از آنها به منزلة مخلوقات و آیات الهی. | اصل تسهیل اصل استمرار اصل هدفمندی |
| ۶ | در عامل نزدیک بودن معلم و شاگرد نسبت به یکدیگر، اولویت با عاملیت معلم است و معلم باید تلاش کند و به شاگرد نزدیک شود (فَإِنِّي قَريبٌ) | تعامل شایسته با نهاد دولت و سایر نهادهای مدنی و سیاسی و کسب شایستگیهایی نظیر رعایت قانون و مسئولیتپذیری. | اصل تواضعمداری اصل مهرورزی اصل تعامل (ناهمتراز) |
| ۷ | معلم باید دانشآموزان را به طرح سوالات و جستجو ترغیب کند (و اذا سالک فانی قریب.. اجیب نگران نباشید): | کسب مهارت دانشافزایی، کسب دانش، بینش و تفکر فناورانه برای بهبود کیفیت زندگی. | اصل اندیشهورزی اصل مشارکتگرایی اصل روشمندی |
| ۸ | هرچند زمینه سوال باید از طرف معلم فراهم گردد اما شروع سوال باید از طرف دانشآموز باشد (فَلْيَسْتَجيبُوا لي): | پذیرش آزادانه و آگاهانه دین اسلام بهعنوان آیین زندگی و مبنای نظام معیار جهت تکوین هویت خود. | اصل مشارکتگرایی اصل فعالیتمحوری اصل مسئولیتپذیری |
| ۹ | روحیه پاسخگویی از طرف معلم نباید موسمی باشد بلکه باید به صورت دائمی و مستمر باشد و در روحیه او نهادینه شود (اجیب): | تلاش مداوم جهت ارتقای ابعاد معنوی وجودی خویش و دیگران از طریق برقراری ارتباط با خداوند و دعوت سایرین به دینداری و اخلاقمداری. | اصل استمرار اصل مسئولیتپذیری اصل تکلیفمداری |
| ۱۰ | برای تاثیرگذاری یادگیری از طریق پرسش و پاسخ، دانشآموز باید نسبت به شخصیت و توانایی معلم باور داشته باشد (وَ لْيُؤْمِنُوا بي): | برنامهریزی و اجرای آگاهانه فعالیتهای علمی پژوهشی برای دستیابی خود و جامعه به آینده مطلوب. | اصل عزتمداری اصل سندیتمربی اصل مسئولیتپذیری |
| ۱۱ | سوال و جواب مایه رشد و هدایت دانشآموز است (لَعَلَّهُمْ يَرْشُدُونَ): | تلاش پیوسته برای حضور مؤثر و سازنده دین و اخلاق در تمام ابعاد فردی و اجتماعی. | اصل انگیزش اصل هدفمندی اصل اندیشهورزی |